Scholka dziecięca

E R M

Liturgiczna służba ołtarza

Fraternia san Damiano

JP II

Katechumenat

Z H R

DA "Antoni"

"Muminki"

Żywy Różaniec

Duszpasterstwo Pogodnej Jesieni

Wspólnota Krwi Chrystusa

Franciszkański Zakon Świeckich

Wspólnota Miłosierdzia Bożego

Krąg Przyjaciół Prymasa Tysiąclecia

Katecheza dla Dorosłych

Szafarze Komunii Świętej

Wspólnota Arka

Wspólnota Duży Dom

Kościół Domowy Ruchu Światło-Życie

Franciszkańska Wspólnota Małżeństw

Duszp. Katolików j.niemieckiego

Wspólnota "Betesda"

"Basilica Cantans"

Duszpasterstwo pielgrzymkowe

Akcja Katolicka

Kuchnia charytatywna

"Tobiaszki"

Hospicjum "Samarytanin"

Domowe odwiedziny chorych

Kapelanie szpitalne

Duchowa adopcja dziecka poczętego

S.Kapucynki Tercjarki od Św.Rodziny

Kalwaria Karłowicka

Fundacja Dortmundzko-Wrocławska

Poradnie

o. dr Emilian Gołąbek, franciszkanin, jest autorem książek oraz wielu artykułów z zakresu katechetycznej dydaktyki modlitwy, kultury młodzieżowej i jej znaczenia dla nowej ewangelizacji w Kościele. Pracował jako duszpasterz młodzieży na Górze św. Anny. Obecnie wykłada katechetykę i pedagogikę w WSD Franciszkanów oraz PWT we Wrocławiu. Ponadto jest duszpasterzem akademickim.

Modlitwa dzieci w wieku przedszkolnym

Dydaktyka modlitwy stanowiąca element katechezy dzieci uwzględnia ich sytuację psychologiczną, religijną jak również jeszcze inne uwarunkowania. Cały ten kontekst zmienia się wraz z psychofizycznym rozwojem dziecka. Od chwili urodzenia aż do okresu przedszkolnego, życie i rozwój dziecka uzależnione jest od rodziców, pierwszych katechetów.

Znajomość uwarunkowań psychologicznych w rozwoju dziecka przedszkolnego jest wskazana i nieodzowna zarówno rodzicom, jak i katechetom. Poniżej zostanie przedstawiona problematyka modlitwy dzieci przedszkolnych w perspektywie uwarunkowań psychofizycznych predestynujących człowieka do prawidłowego rozwoju religijnego.

Świat psychiczny dziecka przedszkolnego

 Wiek przedszkolny obejmuje okres od czwartego do szóstego roku życia. Na przestrzeni tych dwóch lat obserwuje się u dzieci systematyczny rozwój fizyczny, psychiczny, emocjonalny, społeczno-moralny i religijny. Niektóre z tych procesów są wyraźnie już dość zaawansowane[1], natomiast inne - tak jak na przykład proces rozwoju religijnego dopiero inicjowane.

Najwcześniej i najwyraziściej dziecko demonstruje postępy psychomotoryczne. Wyraża się to poprzez nabywanie zdolności ruchowych, z czym ściśle wiąże się poszerzanie jego orientacji w świecie zewnętrznym, co z kolei pobudza do aktywności psychicznej. Rozwój ruchowy, nazywany też fizycznym, w dużym stopniu ułatwia opanowanie otaczającego je świata, a przez to wywiera bezpośredni i pośredni wpływ na zachowanie młodej osoby[2].

W wieku przedszkolnym udoskonalają się trzy podstawowe układy ruchów: lokomocyjne (chodzenie, bieganie, skakanie, wspinanie się), manipulacyjne (rzucanie, łapanie, kopanie, uderzanie, posuwanie) i stabilizacyjne – utrzymujące równowagę ciała (schylanie się, obracanie się, kołysanie się, kręcenie się, stanie prosto i chodzenie po równoważni), dzięki którym dziecko staje się bardziej samodzielne i zaradne[3].

O rozwoju dziecka w dużej mierze decydują procesy poznawcze, w których pierwszorzędną rolę odgrywają doświadczenia zdobywane z jednej strony w kontaktach z ludźmi dorosłymi i z rówieśnikami, z drugiej - z przedmiotami i przyrodą. Dziecko w tym wieku nie jest jeszcze zdolne do przeprowadzenia szczegółowej analizy spostrzeganego obiektu, nie poznaje otaczającego je świata przez bierne o nim słuchanie, czyni to głównie poprzez działanie zabawowe. Ze względu na ruchliwość, dzieci z radością podejmują aktywność ludyczną i w ten sposób gromadzą doświadczenia, poznają związki i zależności między przedmiotami i zjawiskami, odkrywają sens czynności ludzkich, nabywają umiejętności i sprawności, a jeśli dotyczą one czynności już przez nie opanowane potrafią spełniać proste polecenia formułując słownie swoje potrzeby i pragnienia[4].

Plonem rozwijających się procesów poznawczych jest to, że zdobywane kolejne doświadczenia pogłębiają ciekawość świata i inspirują coraz to nowe „penetrujące” pytania. Co więcej, dziecięce „dlaczego” jest często niejasne dla dorosłych, którym trudno udzielić trafnej odpowiedzi, które zadowoliłaby oczekującego na wyjaśnienia przedszkolaka. Jednakże na pytania dzieci należy odpowiadać rzetelnie, wystrzegając się naiwnych lub błędnych informacji o otaczającej rzeczywistości. Dziecko nie musi dowiedzieć się wszystkiego, ale każda odpowiedź na jego pytanie winna być uczciwa, gdyż stopniowo pozwoli mu zbudować jasny i rzeczywisty obraz danej prawdy[5].

Bardzo ważnym czynnikiem w rozwoju procesów poznawczych dziecka jest charakterystyczna dla wieku przedszkolnego tendencja do naśladownictwa i identyfikacji ze znaczącymi dla niego osobami czy postaciami. Dziecko dostrzegając rolę i kompetencje „wzorca”, pragnie się do niego upodobnić, przyjmując za swoje uczucia, myślenie i działania konkretnej osoby (np. rodzica, nauczycielki) lub grupy. Dzięki tym dynamizmom dziecko poznaje swoje otoczenie, odkrywa normy w nim obowiązujące, starając się je respektować i przyjmować za własne[6].

Z rozwojem dziecięcych wyobrażeń wiąże się zagadnienie rozwoju pamięci. Na początku okresu przedszkolnego pamięć dziecka ma charakter mimowolny, a pamięć dowolna zaczyna się dopiero stopniowo rozwijać. Proces pamięci u dziecka ściśle związany jest z zainteresowaniem. O wiele łatwiej i szybciej zapamiętuje ono i przypomina sobie w odpowiedniej chwili to wszystko, co jest dla niego ważne, interesujące i co wiąże się z zaspokojeniem jego aktualnych potrzeb[7].

Dziecko w swoim postępowaniu w znacznym stopniu kieruje się uczuciami, które w tym okresie są silne, gwałtowne i krótkotrwałe szczególnie uwidaczniają się one w zachowaniu, gestach, mimice, śmiechu, płaczu, a także poprzez ekspresję werbalną. Charakteryzują się ponadto labilnością, przejawiającą się w szybkim przejściu od śmiechu do łez. Niedojrzałość systemu nerwowego, zwłaszcza niewielka zdolność hamowania ekspresji, wpływa na znaczną pobudliwość emocjonalną, powodując, że dziecko reaguje afektywnie nawet na niewspółmiernie słabe bodźce[8]. W drugiej połowie wieku przedszkolnego zaczynają kształtować się uczucia wyższe: społeczne-moralne, estetyczne, intelektualne, skierowane na określone osoby, zjawiska i przedmioty[9].

Relacje przedszkolaka do innych nacechowane są czynnikami o charakterze egoistycznym i egocentrycznym. Wybierając to, co dla niego jest przyjemne, dziecko uwzględnia przede wszystkim swoje osobiste dążenia i własny punkt w widzenia, wskutek czego popada niejednokrotnie w konflikty z otoczeniem rodzinnym i społecznym[10]. Na postępowanie przedszkolaka mają wpływ różne czynniki, które w przeważającej części mają motywy zewnętrzne pochodzące od innych osób: nagrody, kary, zakazy, nakazy, pochwały, oceny, a także motywy wewnętrzne, związane z naturalną potrzebą poznawania i zaspakajania ciekawości.

Ważnym czynnikiem motywującym działanie, ale także wywołującym i ukierunkowującym postępowanie dziecka są potrzeby biologiczne i psychiczne. Cielesne potrzeby dziecka, takie jak potrzeba snu, łaknienie czy pragnienie są odczuwane silnie, a dziecko samo domaga się ich zaspokojenia. Natomiast potrzeby psychiczne nie są tak wyraźnie uzewnętrznione, z tego powodu zdarza się niedostrzeganie ich przez opiekunów czy nawet zaniedbywanie. Świat potrzeb psychicznych dziecka jest bardzo bogaty i wielowymiarowy. Zazwyczaj wymienia się cztery z nich, uważane za najważniejsze: potrzebę miłości, aktywności i rozwoju, uznania i szacunku oraz kontaktów społecznych. Zaspokojenie tych potrzeb jest konieczne, gdyż ma nieoceniony wpływ na uzyskanie pozytywnych efektów wychowawczych oraz motywację dzieci do działania i poznawania świata[11]. Także religijność dziecka przedszkolnego posiada swe charakterystyczne źródła i sposoby ujawniania.

strona 1 2 3